strona główna
prospekcja lotnicza
prospekcja geofizyczna
prospekcja powierzchniowa
prospekcja geochemiczna
aktualności
odnośniki
 


Otto Braasch
"Z innego punktu widzenia - prospekcja lotnicza w archeologii"
Zbigniew Kobyliński
"Siedemdziesiąt lat archeologii lotniczej w Polsce"
Otto Braasch
Stanowiska archeologiczne w Polsce w fotografii lotniczej Otto Braascha

Krzysztof Misiewicz
Metody geofizyczne stosowane w archeologii w Polsce

Zbigniew Kobyliński
Archeologiczne poszukiwania powierzchniowe

W. Brzeziński, M. Dulinicz, Z. Kobyliński
"Zawartość fosforu w glebie jako wskaźnik dawnej działalności ludzkiej"
M. Andrzejewski, T. Socha
"Fosfor i jego przydatność w badaniach archeologicznych"

Archeologia jest nauką o przeszłości człowieka odtwarzanej na podstawie materialnych pozostałości jego działań. Od początku zatem istnienia archeologii jako nauki, zasadniczą rolę odgrywały w niej wykopaliska. Archeolodzy uświadamiali sobie jednak coraz bardziej, że ich wykopaliska są eksperymentem nie dającym się powtórzyć, ponieważ w trakcie wykopalisk stanowisko archeologiczne ulega zniszczeniu i zamianie w dokumentację i materiały muzealne. Nawet jeśli wykopaliska przeprowadzone są niezwykle precyzyjnie, a dokumentacja jest staranna, nie jest możliwe utwalenie całej złożoności i bogactwa informacji potencjalnie zawartego w stanowiskach archeologicznych.

Dlatego też archeologia współczesności coraz częściej sięga do metod niedestrukcyjnych, czy nieinwazyjnych, starając się zachować dla potomności jak największą liczbę niezniszczonych stanowisk archeologicznych.

Jak stwierdza Międzynarodowa Karta Ochrony i Zarządzania Dziedzictwem Archeologicznym przyjęta w 1990 r. przez ICOMOS (Międzynarodową Radę ds. Zabytków i Miejsc Zabytkowych):

 

"Konieczne jest przyjęcie nadrzędnej zasady, że pozyskiwanie informacji o dziedzictwie archeologicznym nie powinno niszczyć świadectwa archeologicznego bardziej, niż jest to konieczne dla celów ochrony lub poznania naukowego. Nieniszczące techniki badań, rozpoznanie z powietrza i naziemne oraz rozpoznanie metodą reprezentacyjną należy propagować tam, gdzie jest to możliwe, w preferencji wobec pełnych wykopalisk".

Archeologia niedestrukcyjna obejmuje cały arsenał metod, uzupełnianych systematycznie w miarę rozwoju nauk ścisłych. Dzięki tym metodom w coraz lepszy sposób można stwierdzić, co kryje się pod powierzchnią ziemi, bez konieczności prowadzenia niszczących wykopalisk. Rozpoznanie nieniszczące służyć może celom ochrony zabytków, ich rejestrowania i nanoszenia na mapy w celu umożliwienia właściwego planowania przestrzennego, które winno być prowadzone w taki sposób, aby zminimalizować zniszczenia dziedzictwa archeologicznego, może także służyć celom badania naukowego, całkowicie zastępując wykopaliska, bądź też umożliwiając ograniczenie ich do niezbędnego minimum, dzięki właściwemu planowaniu.

Archeologia niedestrukcyjna obejmuje:

poszukiwania zabytków archeologicznych na powierzchni ziemi
rozpoznawanie stanowisk archeologicznych z powietrza (z samolotów, balonów lub sztucznych satelitów)
prospekcję geofizyczną
prospekcję geochemiczną

Lecący samolotem widzi leżące w dole pola i akweny ze znacznie większej odległości i pod innym kątem niż ten, kto ogląda je z ziemi czy z łodzi...

Doświadczeniami w zakresie prospekcji lotniczej dla celów archeologii dzieli się Otto Braasch, niemiecki pilot, obserwator i fotograf, który spędził w powietrzu 17 000 godzin poszukiwania stanowisk archeologicznych.

Metoda elektrooporowa polega na pomiarze zmian oporności pozornej gruntu...

Rozpoznawanie zasobów dziedzictwa archeologicznego poprzez systematyczne poszukiwanie śladów stanowisk archeologicznych na powierzchni ziemi jest najbardziej rozpowszechnioną formą działań niedestrukcyjnych w archeologii...

Pod wpływem działalności człowieka zwiększa się zawartość fosforu w glebie. Zjawisko to można wykorzystać do wykrywania stanowisk archeologicznych oraz do określania funkcji poszczególnych obszarów w obrębie tych stanowisk.
Archeologia Niedestrukcyjna | Fundacja Res Publica Multiethnica i Instytut Archeologii i Etnologii PAN
webmaster